صادرات در مرحله اول فرآیند بینالمللی شدن قرار دارد و در حرکت شرکت به سوی سایر اشکال فعالیتهای تجاری از قبیل اعطای امتیاز خاص، همکاریهای مشترک، و سرمایهگذاری مستقیم نقش مهمی دارد. در این مدل فرآیند بینالمللی شدن به صورت (کسب، ادغام و استفاده تدریجی) از اطلاعات در مورد بازارها و فعالیتهای خارجی و افزایش تعهد نسبت به بازارهای خارجی تعریف میگردد.
تصمیمات مربوط به میزان تعهد
دانش در مورد بازار
نحوه انجام فعالیتهای کنونی
تعهد نسبت به بازار
شکل۲-۸)مدل بینالمللی شدن آپ سالا
(منبع: جانسون و همکاران، ۱۹۷۰)
در مدل آپ سالا مفهوم تعهد به بازار خارجی مرکب از دو عامل است. میزان تعهد منابع و درجه تعهد. اولین عامل را میتوان بر اساس سرمایهگذاری مورد نیاز به عنوان مثال بر حسب منابع بازاریابی، سازمانی و منابع تعریف نمود. جوهانسون و اهلن (۱۹۷۷) فرآیند بینالمللی شدن را از لحاظ یادگیری فرآیندی یا تجمعی مورد توجه قرار میدهد به این ترتیب که دانش از طریق تجربه در بازار، که در بازار کسب میگردد و منجر به افزایش تعهد شرکت میگردد. افزایش تعهد نیز منجر به افزایش یادگیری میگردد و شرکتها را بیشتر به سوی بینالمللی شدن سوق میدهد. تاکید اساسی تئوری مذکور بر یادگیری تجربی از طریق انجام فعالیتهای جاری است. اساس مدل بر این قرار دارد که چگونه عدم اطمینان از طریق یادگیری کاهش مییابد به عبارتی دیگر هر چه شرکتها بیشتر یاد میگیرد دارای عدم اطمینان کمتری نسبت به بازارهای خارجی میشود و در نتیجه تعهد آنان به این بازارها افزیش مییابد (جوهانسون و اهلن، ۱۹۷۷).
۲-۱۰-۲ مدل بینالمللی شدن بر نوآوری (مدلهای ای)
مدلهای مبتنی بر نوآوری «مدلهای ای»[۷۷]۱ به بینالمللی شدن شرکتها از دیدگاه نوآوری نگاه داشتهاند (اندرسون[۷۸]۲، ۱۹۹۳). مدلهای مبتنی بر نوآوری بر اساس مفهوم پذیرش کالای راجرز[۷۹]۳ (۱۹۶۲) قرار دارد. بر طبق این مدل به بین المللی شدن میتوان به صورت فرآیند یادگیری در پذیرش یک نوآوری یا ایده جدید نگریست. نمونههای از این مدلهای مبتنی بر نوآوری شامل مدل سزینکوتا[۸۰]۴ (۱۹۸۲)، بیلکی و تسار[۸۱]۵ (۱۹۷۷) میباشد. در مدلهای مبتنی بر نوآوری بر اساس مدل چرخه عمر کالا ورنون[۸۲]۶ (۱۹۶۲) هر مرحله متوالی در فرآیند بینالمللی شدن به صورت یک نوآوری مورد توجه قرار میگیرد و میزان فعالیت شرکت در هر مرحله تقسیم میزان صادرات به کل فروش بدست میآید.
بیکلی (۱۹۷۸) عقیده دارد که تعداد بسیاری زیاد متغیرهایی که بر رفتار صادراتی شرکتها تأثیر میگذارد پیشبینی حرکتها را دشوار میسازد. رید[۸۳]۱ (۱۹۸۱) بحث مینماید که در فرآیند ورود به کشورهای خارجی باید بین شرکتهای کوچک و بزرگ تمایز قائل شد. مدل کاوسگیل[۸۴]۲ (۱۹۸۰) شامل شیوههای ورود بوده و رفتار صادراتی را به ۵ مرحله مجزا به شرح ذیل تقسیم نموده است:

  1. مرحله قبل از صادرات
  2. صادرات واکنشی
  3. صادرات موردی
  4. صادرات فعلانه
  5. صادرات متهدانه

جدول۲-۱) مدل بینالمللی شدن کاوسیگل
(منبع: کاوسیگل، ۱۹۸۰)

مرحله شرح
مرحله اول- بازاریابی محلی شرکتها تنها علاقمند به بازار محلی است و اصلاً صادرات ندارند شرکت یا علاقه و تمایلی به تجزیه صادرات ندارد خیلی سرگرم انجام کارهای دیگر است و یا قادر به انجام سفارش صادرات نیست. نسبت صادرات به فروش صفر است.
مرحله دوم- پیش از صادرات شرکت در جستجوی اطلاعات است قابلیت اجرای فعالیتهای صادراتی را ارزیابی میکند ولی اطلاعات اساسی در مورد هزینهها، ریسکهای مبادلات ارزی، توزیع و غیره را در دست ندارد. نسبت صادرات به فروش صفر و یا نزدیک به آن است.
مرحله سوم- صادرات به طور آزمایشی